تکه‌ها

تنها حدود یک‌سال‌ونیم از زمانی می‌گذرد که گروه تروریستی داعش یکی از بزرگ‌ترین شهرهای عراق را اشغال و خلافتی را در بخش‌هایی از قلمرو زیرکنترلش در دو کشور اعلام کرد. از آن زمان پیکارجویان خارجی برای پیوستن به جنگ هجوم آورده‌اند و ابوبکر بغدادی، رهبر داعش، تعهدات و ادای سوگند از شورشیان مشتاق الهام‌گرفته از این گروه و شاخه‌های انشعابی گروه‌های شبه‌نظامی در کشورهایی همانند مصر، لیبی و هم‌چنین گروه‌هایی همانند بوکو حرام در نایجریا به دست آورده است. حالا به‌ نظر می‌رسد پیکارجویان متحد داعش در افغانستان نیز جای پایی به دست می‌آورند. ولی آن‌ها چه‌کسانی‌اند؟ آیا آن‌ها از رهبری داعش در سوریه و عراق دستور می‌گیرند؟ آیا ایدئولوژی و میل‌شان برای تصرف قلمرو همانند آنچه در عراق و سوریه اتفاق افتاد گسترش خواهد یافت؟ در این‌جا چیزهایی است که سه ‌کارشناس در این‌ مورد صحبت کرده‌اند. داعش کیست؟ جیمز کانینگهام که به‌عنوان سفیر ایالات متحد‌ه در افغانستان از 2012 تا دسامبر 2014 خدمت کرده می‌گوید، او برای اولین‌بار هنگامی شایعۀ داعش را در افغانستان شنید که دورۀ خدمتش به پایان می‌رسید. او می‌گوید: «تنه...

پس از ترکمنستان، قزاقستان دومین کشور در منطقۀ آسیای میانه است که اشرف غنی، رییس‌جمهور کشور به آن سفر می‌کند. این ‌سفر دو‌روزه به دعوت نورسلطان نظربایف، رییس‌جمهور آن کشور صورت گرفت. آقای غنی را در این ‌سفر هیئت دولتی شامل بخش اقتصادی و فرهنگی همراهی می‌کرد. محور گفت‌وگوهای آقای غنی و هیئت افغان با همتایان قزاقستانی‌شان، عمدتاً روی مسایل اقتصادی/تجاری، سیاسی، توسعۀ انسانی و البته امنیت جهانی و چگونی مبارزه با تروریسم بوده‌اند. پس از خروج نیروهای بین‌المللی از کشور، گسترش فعالیت‌های گروه‌های شبه‌نظامی و رشد پیکارجویان وابسته به گروه جهادی داعش در افغانستان، نگرانی امنیتی کشورهای آسیای‌ میانه نیز بیشتر شده است. این‌ کشورها از آنجا که چندین‌ دهه عضویت اتحاد جماهیر شوروی سابق را داشتند، طبیعی است که بخشی از قلمرو نفوذ روسیه شمرده می‌شوند و رشد اسلام‌گراها در این‌ منطقه مایۀ نگرانی روسیه از این جهت نیز است که با این ‌کشورها دارای منافع و مرز خاکی مشترک است. سفر رییس‌جمهور غنی به قزاقستان از این جهت اهمیت دارد، ولی پیش از آن نیاز است تا به اهمیتی‌ که قزاقستان در مناسبات منطقه‌ای و جهانی د...

بار باراک تاکمن در کتاب باارزش «تاریخ بی‌خردی» می‌گوید که «پیروی حکومت‌ها از سیاست‌های مغایر با منافع خویش، یکی از پدیده‌های مشهود سراسر تاریخ صرف‌ نظر از زمان و مکان است. انسان ظاهراً در حکومت بیش از هر‌رشتۀ دیگر فعالیت‌های بشری بی‌کفایتی نشان داده است. خرد که می‌توان گفت داوری بر پایۀ تجربه و عقل سلیم و اطلاعات موجود است، در این رهگذر کمتر به کار می‌افتد و اغلب سرخورده و ناکام می‌ماند.» هرچند اسلام‌گرایی تندروانه و خشن ریشه در تاریخ دارد، ولی نوع عریان آن در افغانستان کنونی به زمان جنگ مجاهدین علیه اشغال‌ شوروی سابق بیشتر نمود یافت. اسلام‌گرایی دورۀ اشغال و عمدتاً پس از خروج شوروی به‌مثابه ابزار به کار رفت. جهادی‌هایی ‌که از سراسر جهان اسلام برای جهاد به افغانستان آمده بودند، در این‌جا ماندگار شدند و حاکمان نتوانستند این «اسب» را مهار کنند. همانند «فرمان‌روایان تروا به هر‌دلیلی» که « باید بدگمان می‌بودند که حقه‌ای در کار یونانیان است. چرا آن اسب چوبین مشکوک را به درون باروی خود کشیدند؟» این حکایت در زمانۀ ما نیز وجود دارد. مجاهدین با اسلام‌گراهای جهادی همدردی و هم‌دلی نشان دادند ...

محتاط، مؤدب، به‌شدت مراقب، خویشتن‌دار، فریب‌کار، مرموز، بدسرشت. شورشیان از شمال سوریه، نبردهای‌شان را چندماه بعد به یاد می‌آورند، این به‌یاد‌آوردن به خاطر جنبه‌های کاملاً متفاوت این مرد است؛ ولی آن‌ها روی یک‌چیز توافق دارند: «ما هرگز دقیقاً نمی‌دانستیم که چه‌ کسانی هستیم و از کجا آمده‌ایم.» در واقع، حتا آن‌هایی‌که بر او تیراندازی کرده و پس از درگیری کوتاهی در شهرک تل رفعت در یک صبح ماه جنوری ۲۰۱۴ او را کشتند، هویت واقعی این مرد قدبلند را که در اواخر دهۀ ششم عمرش قرار داشت، نمی‌دانستند. آن‌ها نمی‌دانستند کسی را کشته‌اند که رییس استراتژیک گروهی است که خودش را «دولت اسلامی» می‌خواند. این حقیقت دارد‌ که روی‌هم‌رفته این اتفاق می‌توانست نتیجۀ پیش‌بینی نادر، ولی مرگبار توسط برنامه‌ریز باهوش باشد. شورشیان محلی، جسد او را در سردخانه‌ای گذاشتند که در نظر داشتند ‌او را به خاک بسپارند؛ ولی بعداً وقتی به این واقعیت پی بردند که این مرد به چه اندازه مهم بوده است، جسد وی را دوباره بیرون گذاشتند. سمیر عبد محمد الخلیفوی، نام واقعی این شهروند عراقی بود که سیمای استخوانی‌اش توسط ریش سفیدش، ملایم شد...